2
Journal of Clinical Healthcare 2/2016
Na podstawie badań określono procentowy udział
przyczyn zgonów, które podzielono na niemożliwe do
uniknięcia (nawet gdyby rannym udzielono
natychmiastowej fachowej pomocy medycznej) oraz
na potencjalnie możliwe do uniknięcia w przypadku
właściwego zaopatrzenia obrażeń już na miejscu
zdarzenia i w czasie ewakuacji. Badania co jakiś czas
są powtarzane w celu monitorowania ewentualnych
zmian w epidemiologii zgonów. I tak dla przykładu w
2008 roku przeprowadzono badania dotyczące
ciężkości urazów i przyczyn zgonów żołnierzy na polu
walki podczas operacji Iraqi Freedon i Enduring
Freedom w latach 2003 – 2004 i 2006. Wyniki analizy
posłużyły do opracowania procentowego rozkładu
przyczyn zgonów, z uwzględnieniem dwóch kategorii
(grup). Pierwsza grupa obejmowała poległych od
marca 2003 do kwietnia 2004 (14 miesięcy) a druga
dotyczyła żołnierzy, którzy zginęli od czerwca 2006 do
grudnia 2006 (7 miesięcy). W wyniku przeprowadze-
nia retrospektywnej analizy stwierdzono, że grupie
pierwszej 19,1% zgonów zostało zaliczone do grupy
potencjalnie możliwych o uniknięcia, natomiast w
grupie drugiej 28% zgonów było możliwymi do
uniknięcia. Zgony nie do uniknięcia w środowisku
taktycznym dotyczyły więc 72 do 81% analizowa-
nych. [3]
Niezależnie od czasu trwania i typu przeprowadza-
nych akcji militarnych, w których giną żołnierze
procentowy udział poszczególnych przyczyn zgonów
jest porównywalny i wskazuje na bardzo wysoki udział
krwotoków jako przyczyny zgonów możliwych do
uniknięcia. Z badań obejmujących analizę przyczyn
zgonów żołnierzy w czasie wielu operacji wojskowych
wynikają trzy główne przyczyny zgonów potencjalnie
możliwych do uniknięcia. Zdecydowanie najczęstsza
przyczyną tych zgonów są masywne krwotoki z
kończyn (zarówno górnych jak i dolnych), które
stanowią 60% przyczyn wszystkich zgonów
możliwych do uniknięcia. Drugą pod względem
częstości przyczyną jest odma prężna powstająca
wskutek obrażeń klatki piersiowej (stanowi ona 33%
przyczyn wszystkich zgonów możliwych do
uniknięcia), a trzecią przyczyną jest niedrożność gór-
nych dróg oddechowych (6-7%). [2,5-7]
Uwzględniając umiejscowienie ran będących przyczy-
nami zgonów możliwych do uniknięcia brano pod
uwagę np. wyniki operacji w Iraku i Afganistanie. 44%
ran dotyczyło kończyn, 32% - klatki piersiowej i
pleców, 16% -głowy i szyi, zaś 8% ran dotyczyło
innych części ciała. [1] Takie rozmieszczenie obrażeń
wynika m.in. z istniejących ograniczeń w skutecznym
zabezpieczaniu kończyn żołnierza w środowisku
taktycznym. [5]
Na podstawie dotychczasowych badań dotyczących
procentowego udziału poszczególnych przyczyn
zgonów opracowano w 1996 roku pierwsze wytyczne
TCCC (Tactical Combat Casualty Care, w Polsce
określane również jako
Taktyczno – Bojowa Opieka
nad Poszkodowanym
, bądź
Taktyczna Opieka nad
Poszkodowanym w Warunkach Bojowych
).
Przedstawione wytyczne miały na celu
ograniczenie na polu walki liczby zgonów potencjalnie
możliwych do uniknięcia. W przygotowanych
procedurach zwrócono uwagę na charakterystykę
ratownika taktycznego oraz zawarto szczegółowy
podział wykonywanych przez niego czynności w
zależności
od
warunków
taktycznych.
Po
wprowadzenia standardów TC3 zaczęto również
organizować kursy ratownictwa taktycznego dla
żołnierzy w celu wyrobienia tzw.
pamięci mięśniowej
pozwalającej na odruchowe wykonywanie pewnych
czynności w określonym czasie
1
. Zobowiązano także
wszystkich wojskowych do udzielania pomocy w
strefie taktycznej (nie tylko tych z wykształceniem
medycznym). [1, 8]
Wytyczne TC3, które będą stanowiły przedmiot
analizy zostały wydane w języku polskim 2. czerwca
2014 roku [9] zaś aktualne obowiązujące wytyczne w
języku angielskim opublikowane zostały 3. czerwca
2015 roku. [10]
PATOFIZJOLOGIA WSTRZĄSU
HIPOWOLEMICZNEGO SPOWODOWANEGO
ZNACZNĄ UTRATĄ KRWI
Jak już wspomniano, ok. 60% zgonów na polu
walki potencjalnie możliwych do uniknięcia
spowodowanych jest masywnym krwotokiem z
kończyn górnych i dolnych. [2] Krwotok określany jest
jako masywny gdy w ciągu 24h dochodzi do utraty
całej objętości krwi lub gdy w ciągu 3h poszkodowany
straci 50% objętości krwi wypełniającej łożysko
naczyniowe lub gdy dochodzi do utraty 1,5ml/kg/min
(co daje 150ml/min w przeliczeniu dla poszkodowa-
nego ważącego 100kg) w ciągu czasu dłuższego niż
20 minut. [8].
1
Pamięć mięśniowa
obejmuje wykonywanie badania ura-
zowego, zakładanie opatrunków uciskowych (w tym również
stazy taktycznej), stosowanie środków hemostatycznych
oraz sprawne rozbieranie poszkodowanych z kamizelki ku-
loodpornej – tzw. „Quick Release System”.[4]
