22
Journal of Clinical Healthcare 2/2016
oraz sposób użycia przedstawiony zostanie przy
okazji opisywania procedury tamowania krwotoków w
ratownictwie taktycznym.
Jeśli chodzi o krwawienie wewnętrzne, to w
ratownictwie medycznym nie ma możliwości
zatamowania go jakimkolwiek sposobem na miejscu
zdarzenia. [6]
Na podstawie możliwości zatrzymania utraty krwi,
ratownik medyczny dobiera odpowiednią płynotera-
pię. W celu jej wdrożenia konieczne jest założenie
wkłucia do żyły obwodowej (lub wkłucia doszpiko-
wego). W przypadku wystąpienia krwawienia, które
zostało zatamowane podaje się poszkodowanemu w
bolusie (czyli natychmiast) 0,9% roztwór NaCl w
dawce 20ml/kg. Umożliwi to znormalizowanie
pacjentowi ciśnienia tętniczego jednak należy
pamiętać, iż w przypadku znacznej utraty krwi objawy
wstrząsu mogą utrzymywać się po wyrównaniu
wartości ciśnienia (ma to związek z brakiem
możliwości transportu tlenu przez podany płyn
infuzyjny). [1-6]
U poszkodowanych z krwawieniem, którego nie
udało się w żaden sposób zatamować, nie można
gwałtownie wyrównywać ciśnienia za pomocą
płynoterapii, podanie bowiem dużej ilości płynów do
łożyska naczyniowego zwiększy utratę krwi z rany (z
powodu podwyższenia ciśnienia). Nadal postępować
będzie utrata objętości płynów krążących i z tego
powodu objawy wstrząsu będą narastać pomimo
płynoterapii. Ratownik medyczny powinien stosować
takie dawki płynów aby spowodować utrzymanie
ciśnienia umożliwiającego zachowanie przepływu
obwodowego. W praktyce oznacza to obecność tętna
na tętnicach obwodowych (np. promieniowej).
Szacuje się, iż ciśnienie skurczowe pozwalające na
zachowanie tętna obwodowego wynosi co najmniej
80mmHg. Do grupy krwawień bez możliwości
zatamowania zaliczają się wszystkie krwotoki
wewnętrzne. [4-6]
Kolejnym
elementem
postępowania
jest
przeciwdziałanie hipotermii (za pomocą koców,
ochrony przed czynnikami atmosferycznymi itp.) oraz
wdrożenie tlenoterapii w wysokim przepływie: 12-
15l/min (na etapie oceny B w przypadku
niewydolnego oddechu lub po założeniu kołnierza
ortopedycznego). [1]
Działania
ratownicze
obejmują
także
monitorowanie podstawowych funkcji życiowych
(tętna, saturacji, CTK
1
) oraz unieruchomienie
ewentualnych złamań.
1
CTK
–
ci
ś
nienie t
ę
tnicze krwi
Ostatnią procedurą jest transport pacjenta do
SOR. Poszkodowani z niezatamowanym krwotokiem
zewnętrznym lub podejrzeniem krwotoku wewnętrz-
nego kwalifikowani są do kategorii „ładuj i jedź”. Do tej
kategorii należą też pacjenci z zaburzeniami krążenia
(w stanie wstrząsu). Transport takich pacjentów
odbywa się natychmiast po przeniesieniu ich do
karetki a wszystkie wyżej wymienione procedury
podejmowane się przez trzeciego ratownika albo w
czasie oceny wstępnej i szybkiego badania
urazowego albo podczas transportu. Szybki transport
jest bardzo ważny, gdyż w przypadku dużej utraty
krwi niezbędne jest jej przetoczenie w warunkach
szpitalnych, a w przypadku podejrzenia krwawienia
wewnętrznego, jego zatrzymanie jest możliwe tylko i
wyłącznie na sali operacyjnej. Na etapie transportu
ratownik przekazuje personelowi docelowego SOR
informacje nt. pacjenta (m. im. o fakcie założenia
stazy). [1-6]
Również w ratownictwie taktycznym priorytetem
działania jest zlokalizowanie źródeł krwawienia oraz
jego zatamowanie. Ratownik taktyczny (działający
często w pojedynkę) podporządkowuje temu celowi
swoje działanie (co wymuszają na nim protokoły TPA
i MARCHE). W fazie CUF priorytetowym zadaniem
(pod względem zatrzymania utraty krwi) jest
zastosowanie stazy taktycznej (najlepiej przez
samego poszkodowanego). Opaskę uciskową
zakłada się na kończynie jak najwyżej, bez ściągania
lub rozcinania munduru (ze względu na oszczędność
czasu). Ranny żołnierz stosuje opaskę uciskową w
ramach samopomocy w przypadku bólu, utraty czucia
lub napięcia mięśni w obrębie kończyny albo w
przypadku jej drętwienia (nawet jeśli nie widzi
krwawienia). Podczas badania TPA stazę stosuje się
zawsze w przypadku rozpoznania poszarpanego
munduru gdy palce ratownika „wpadają” do rany
(również nie jest konieczne potwierdzenie krwawienia
wzrokowo). Jeśli umiejscowienie źródła krwotoku nie
pozwala na założenie stazy, ratownik taktyczny nie
podejmuje innych sposobów zatrzymania krwawienia.
Na tym etapie nie wdraża się żadnych innych
procedur medycznych. [8]
W fazie TFC postępowanie ratownika taktycznego
skupia się na działaniach medycznych, dlatego na
tym etapie wykonywanych jest wiele procedur.
Podstawową jest oczywiście zatrzymanie krwawienia
(literka M w MARCHE). [9] Pierwszą czynnością jest
uciśnięcie z dużą siłą (najlepiej kolanem) tętnic
doprowadzających krew do kończyn. W przypadku
krwotoku z kończyny górnej uciska się tętnicę
ramienną, a przy ranach w obrębie kończyn dolnych
