13
Journal of Clinical Healthcare 2/2016
Nie jest wymagane sprawdzanie tętna na obu
tętnicach jednocześnie (ratownik może badać tętno
jedynie na tętnicy obwodowej), należy jednak
pamiętać, iż brak tętna obwodowego obliguje
ratownika do oceny tętna na tętnicy centralnej. Ocena
krążenia nastawiona jest na jak najszybsze wykrycie
nagłego zatrzymania krążenia lub objawów wstrząsu.
[1-3]
Celem oceny wstępnej jest nie tylko stwierdzenie
stanów bezpośrednio zagrażających życiu ale
również przeprowadzenie segregacji. [1-5]
Po dokonaniu badania ABC kierownik zespołu
przystępuje do wykonania szybkiego badania
urazowego lub badania miejscowego. Decyzja zależy
od mechanizmu urazu oraz rezultatów oceny
wstępnej poszkodowanego. Kierownik zespołu
wykonuje szybkie badanie urazowe gdy mechanizm
zdarzenia jest nieznany lub wskazuje na uogólniony
charakter obrażeń. Miejscowy charakter obrażeń
obliguje ratownika do wykonania jedynie badania
miejscowego (pod warunkiem, że ratownik medyczny
nie stwierdził żadnych nieprawidłowości podczas
oceny wstępnej).
Szybkie badanie urazowe rozpoczyna się od
głowy pacjenta. Kierownik zespołu wykonuje
palpacyjne badanie głowy celem uwidocznienia
ewentualnych krwawień (istotne jest sprawdzenie, czy
na rękawiczkach nie ma krwi) oraz ocenia wzrokowo
czy istnieją jakiekolwiek obrażenia czaszki lub twarzy.
W czasie badania kierownik zespołu na chwilę
przejmuje stabilizację głowy pacjenta, wydając
komendy
drugiemu
ratownikowi.
Następnie
przechodzi do badania szyi, sprawdzając palpacyjnie
bolesność, napięcie mięśniowe oraz ewentualne
deformacje kręgosłupa szyjnego. Zwraca też uwagę
na obecność krwawienia, wypełnienie żył szyjnych a
w przypadku ich poszerzenia również wzrokowo
ocenia wcięcie szyjne mostka, sprawdzając
ewentualne przesunięcie tchawicy. [1-4,9] Po
zakończeniu badania szyi kierownik zespołu wydaje
drugiemu lub trzeciemu ratownikowi polecenie
założenia kołnierza ortopedycznego. Jeśli głowa
rannego nie znajduje się w osi ciała, kręgosłup szyjny
można unieruchomić za pomocą kołnierza tylko w
przypadku braku deformacji i dolegliwości bólowych
przed i w trakcie próby delikatnego jej wyprostowania.
W innym wypadku ratownik unieruchamia głowę w
pozycji zastanej np. za pomocą koców. Przed
założeniem kołnierza sprawdza się stan obojczyków a
po jego założeniu kierownik wydaje polecenie
wdrożenia tlenoterapii u każdego pacjenta
urazowego. Stosuje się tlen w dużym przepływie (12
– 15 l/min). [1-5]
Po zakończeniu badania szyi kierownik zespołu
przystępuje do badania klatki piersiowej. Pierwszym
elementem jest obejrzenie klatki piersiowej głównie
pod względem symetrii szkieletu kostnego. Zwraca
się uwagę na ewentualną asymetrię ruchów
oddechowych (w tym ruchy paradoksalne polegające
na unoszeniu się wyłamanego fragmentu żeber przy
wydechu oraz zapadaniu się go przy wdechu) a
także na tor oddechowy. Wzrokowo ocenia się
obecność widocznych urazów. Następnie kierownik
bada palpacyjnie stabilność klatki piersiowej i
obecność trzeszczeń żeber lub powietrza pod skórą.
Po sprawdzeniu stabilności ratownik osłuchuje klatkę
piersiową w czwartej przestrzeni międzyżebrowej po
obu stronach w linii pachowej środkowej. Osłuchując,
ocenia obecność szmerów oddechowych oraz ich
symetrię. Asymetria szmerów oddechowych lub ich
jednostronny brak wymusza konieczność opukania
klatki piersiowej w czterech miejscach (podstawy oraz
szczyty płuc obustronnie), co pozwoli na
zróżnicowanie potencjalnej przyczyny ściszenia
szmerów. Ratownik osłuchuje też tony serca w celu
monitorowania ewentualnych zmian w późniejszym
czasie. W przypadku zaistnienia konieczności
zaopatrzenia jakiejkolwiek rany lub wykonania
procedury (np. odbarczenia odmy prężnej), zajmuje
się tym trzeci ratownik. [1,9]
Zaraz po zakończeniu badania klatki piersiowej
kierownik zespołu przystępuje do badania brzucha.
Ocenia wzrokowo obecność zasinień lub ran (w tym
wytrzewienia) a także ewentualne powiększenie
obwodu brzucha. Palpacyjnie sprawdza bolesność
oraz napięcie mięśni (w tym obronę mięśniową) w
czterech kwadrantach. Po badaniu brzucha kierownik
przechodzi do badania miednicy. Najpierw sprawdza
jej obrys i delikatnie naciska na spojenie łonowe
(celem sprawdzenia zniekształceń) a następnie
delikatnie ściska talerze biodrowe do wewnątrz (by
sprawdzić stabilność). [1-4,9]
Następnie kierownik przechodzi do badania
kończyn dolnych. Wzrokowo ocenia występowanie
zniekształceń lub obrzęków, palpacyjnie sprawdza
obrys każdej z nich a następnie za pomocą dźwigni
ocenia występowanie trzeszczeń kości. Konieczne
jest sprawdzenie ruchomości i czucia (standardowo
robi się to wydając pacjentowi polecenie poruszania
stopą dotykaną przez ratownika). W ten sam sposób
bada się kończyny górne. Po zakończeniu badania
zespół przenosi pacjenta na deskę ortopedyczną i
przypina go pasami. W przypadku poszkodowanego z
